Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili mahkeme ise TMK m. 168'e göre eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Bu üç seçenekten size en uygun olanı tercih edebilirsiniz; eşiniz başka bir şehirde yaşıyor olsa bile kendi yerleşim yerinizde dava açmanız mümkündür.

Dava, adliyedeki tevzi bürosuna dilekçe ve eklerinin teslim edilmesi ve aynı anda harç ile gider avansının vezneye yatırılmasıyla açılmış sayılır. Avukatla çalışıyorsanız dava UYAP üzerinden elektronik imzayla da açılabilir; bu durumda adliyeye gitmeniz gerekmez. Dava açıldığında dosyanıza bir esas numarası verilir; duruşma günlerini ve dosya durumunu e-Devlet üzerinden takip edebilirsiniz.

Boşanmayla birlikte velayet, nafaka ve boşanmaya bağlı maddi-manevi tazminat talepleri de aynı davada ileri sürülür; bunlar için ayrı bir dava açılması gerekmez. Buna karşılık mal paylaşımı (mal rejiminin tasfiyesi) ayrı bir dava konusudur ve genellikle boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında ayrıca açılır.

1. 1

   Karar ve hazırlık

   Anlaşmalı mı çekişmeli mi ilerleyeceğinize karar verin; delillerinizi (mesajlar, tanıklar, belgeler) ve taleplerinizi (velayet, nafaka, tazminat) netleştirin. Bu aşamadaki tercihler davanın tüm seyrini belirler.

2. 2

   Dava dilekçesinin hazırlanması

   Dilekçede boşanma sebebi, dayanılan olaylar, deliller ve tüm talepler açıkça yazılır. Anlaşmalı boşanmada dilekçeye imzalı boşanma protokolü eklenir.

3. 3

   Harç ve gider avansının yatırılması

   Başvurma harcı, peşin karar harcı ve gider avansı mahkeme veznesine yatırılır. 2026 itibarıyla başlangıç maliyeti çoğu dosyada yaklaşık 4.000–4.500 TL bandındadır; delil yoğun dosyalarda gider avansı artabilir.

4. 4

   Tensip ve tebligat

   Mahkeme tensip zaptı düzenler; dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir. Davalının cevap dilekçesi için kural olarak iki haftalık süresi vardır (HMK m. 127).

5. 5

   Ön inceleme duruşması

   Hâkim tarafların anlaşmazlık noktalarını belirler, sulh imkânını sorar ve tahkikat için delillerin toplanmasına karar verir.

6. 6

   Tahkikat: tanıklar ve deliller

   Tanıklar dinlenir, kayıtlar getirtilir; velayet ihtilafı varsa uzman incelemesi (sosyal inceleme raporu) yaptırılabilir. Çekişmeli davada en uzun aşama budur.

7. 7

   Karar, gerekçeli karar ve istinaf

   Hâkim hükmü açıklar; gerekçeli karar yazılıp tebliğ edilir. Taraflar iki hafta içinde istinafa başvurabilir; başvurulmazsa karar kesinleşir ve nüfusa işlenir.

Bu adımların tamamı çekişmeli yol için geçerlidir; anlaşmalı boşanmada ön inceleme ve tahkikat aşamaları fiilen tek duruşmada birleşir ve süreç çoğu zaman birkaç hafta ile birkaç ay arasında tamamlanır.

Boşanma davasının nasıl açılacağı, hangi yoldan ilerleyeceğinize göre değişir. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin boşanmanın tüm sonuçlarında (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) anlaşmış olması gerekir (TMK m. 166/3). Taraflardan biri tek bir konuda dahi anlaşamıyorsa dava çekişmeli olarak yürür.

Süreç içinde yol değiştirmek de mümkündür: çekişmeli başlayan bir dava, taraflar protokolde anlaşırsa her aşamada anlaşmalıya dönüştürülebilir. Hangi yolun sizin için uygun olduğu; anlaşma zemini, çocuk ve mal varlığı tablosuna göre birlikte değerlendirilmelidir.

Boşanma dilekçesi davanın iskeletidir; burada yazılmayan bir talep veya dayanılmayan bir olay, ilerleyen aşamalarda kural olarak davaya dahil edilemez. İyi bir dilekçede şunlar bulunmalıdır:

• Taraf bilgileri: ad-soyad, T.C. kimlik numaraları ve güncel adresler (yanlış adres, tebligat gecikmesiyle davayı aylarca uzatabilir).
• Boşanma sebebi ve olaylar: hangi hukuki sebebe dayanıldığı (örneğin evlilik birliğinin temelinden sarsılması) ve bunu doğuran somut olaylar, mümkünse tarihleriyle.
• Deliller: tanık isimleri, mesaj ve yazışma kayıtları, banka kayıtları, sağlık ve kolluk kayıtları gibi delillerin listesi.
• Talepler: velayet, kişisel ilişki, tedbir-iştirak-yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat taleplerinin açıkça yazılması.
• Sonuç ve istem: boşanma kararı verilmesi ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin talep.

Evet, hukuken mümkündür. Türk hukukunda avukatla temsil zorunluluğu yoktur; dilekçenizi kendiniz yazıp harcı yatırarak davayı bizzat açabilir ve duruşmaları kendiniz takip edebilirsiniz. Özellikle her konuda anlaşmış, mal varlığı ve çocuk ihtilafı bulunmayan taraflar için anlaşmalı boşanma görece basit bir süreçtir.

Avukatlık ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında kalmamak üzere avukatla aranızda serbestçe kararlaştırılır. Harç ve masrafları karşılayacak ödeme gücünüz yoksa mahkemeden adli yardım (HMK m. 334) isteyerek masraflardan geçici olarak muaf tutulmanız, baronun adli yardım bürosundan da ücretsiz avukat görevlendirilmesi talep etmeniz mümkündür.

Dava açıldıktan sonra mahkeme bir tensip zaptı hazırlar ve dilekçeniz karşı tarafa tebliğ edilir. Davalı, tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verebilir (HMK m. 127); ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle dilekçeler aşaması tamamlanır. İlk duruşma günü (ön inceleme) genellikle bu aşamanın bitiminden sonra verilir.

Dava süresince mağduriyet yaşamamanız için geçici önlemler istenebilir: hâkim, dava boyunca eş ve çocuklar için tedbir nafakasına, ortak konutun bir eşe tahsisine ve çocukla kişisel ilişkinin düzenlenmesine karar verebilir (TMK m. 169). Bu talepler dava dilekçesinde veya yargılama sırasında her zaman ileri sürülebilir; ayrıntı için nafaka rehberimize bakın.

Yargılamanın sonunda verilen boşanma kararı hemen sonuç doğurmaz: kararın kesinleşmesi gerekir. Taraflar gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir; başvurulmaz veya taraflar istinaftan feragat ederse karar kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir. Evlilik, ancak bu kesinleşme anında sona ermiş olur.