Trafik Kazasında Tazminat: Sigorta Başvurusundan Davaya

Yaralanmalı kazada temel kalem, sağlık kurulu raporuyla belirlenen maluliyet oranına göre hesaplanan sürekli iş göremezlik tazminatıdır. İyileşme dönemi için geçici iş göremezlik zararı, raporda bakıma muhtaçlık tespiti varsa bakıcı gideri ve SGK'ca karşılanmayan tedavi giderleri eklenir. Çalışmayan kişiler de hak sahibidir: ev hanımı, emekli ve çocuklar için zarar, efor kaybı esasıyla asgari ücret üzerinden hesaplanır.

Ölümlü kazada eş, çocuklar ve destek gören anne-baba, ölenin gelirinden yoksun kaldıkları payı destekten yoksun kalma tazminatı olarak ister; cenaze giderleri de eklenir. Hak sahipliği mirasçılıkla değil fiilî destek ilişkisiyle belirlenir: destek gördüğünü ispatlayan nişanlı gibi kişiler de talepte bulunabilir.

Manevi tazminat ise zorunlu trafik sigortası teminatının dışındadır; işleten ve sürücüden dava yoluyla istenir. Bu ayrım strateji açısından önemlidir: sigortadan alınabilecek olan maddi zararla sınırlıdır, manevi zarar için sorumlulara karşı dava gerekir. Yaya olarak çarpılanlar ve araçtaki yolcular da tam kapsamlı hak sahibidir.

Karayolları Trafik Kanunu m. 97 uyarınca, zorunlu trafik sigortası kapsamındaki tazminat için dava veya tahkim öncesinde sigortacıya yazılı başvuru zorunludur. Başvuruya kaza tespit tutanağı, maluliyet raporu, gelir belgeleri ve hak sahipliği belgeleri eklenir. Sigortacı başvuruyu 15 gün içinde sonuçlandırmazsa veya teklifi yetersizse, tahkim ve dava yolu açılır. Bu ön adım atlanırsa dava usulden reddedilebilir.

Limitler kaza tarihindeki tarifeye göre belirlenir ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırıdır; limiti aşan zarar işleten ve sürücüden istenir. Karşı araç sigortasızsa, sürücü kaçtıysa veya tespit edilemiyorsa devreye Güvence Hesabı girer: sakatlanma ve ölüm tazminatı bu hesaptan istenir. Sigortacının düşük teklif verdiği durumlarda ödemeyi kabul etmek zorunda değilsiniz; bakiye zarar için tahkim ve dava yolu açıktır.

01.07.2026'da yürürlüğe giren ZMSS Genel Şartları değişikliğiyle iki önemli yenilik geldi: araç değer kaybı, artık her hasar başvurusunda ayrıca dilekçe gerekmeden otomatik talep sayılıyor; bakıcı gideri ise sakatlanma teminatından alınıp sağlık teminatı kapsamına taşındı. İkincisi, ağır yaralanma dosyalarında hangi limitten hangi kalemin ödeneceğini doğrudan etkiler.

Bu değişiklik, trafik tazminatındaki genel bir gerçeğin son halkasıdır: hangi kuralın uygulanacağı, kazanın ve poliçenin tarihine göre değişir. Son yıllarda Anayasa Mahkemesi iptalleri ve kanun değişiklikleri nedeniyle tazminat hesabının esasları dönem dönem farklılaştı; aynı yaralanma, kaza tarihine göre farklı hesap rejimlerine tabi olabilir. Bu nedenle eski tarihli bir kaza için bugün okuduğunuz güncel kural geçerli olmayabilir — dosyanız kendi dönemine göre değerlendirilmelidir.

Sigortacı ödemez veya eksik öderse iki yol vardır. Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 ile kurulmuş hızlı bir uyuşmazlık çözüm yoludur; zorunlu sigortalarda sigortacı tahkim sistemine üye olmasa bile başvurulabilir. Mahkemeye göre belirgin hız avantajı vardır, ancak yalnızca sigortacıya karşı ve poliçe limitiyle sınırlı talepler için işler. Ret ve eksik ödeme senaryolarının genel işleyişini sigorta uyuşmazlıkları rehberinde anlattık.

Dava yolu ise sigortacıya karşı asliye ticaret mahkemesinde, işleten ve sürücüye karşı genel hükümlere göre yürür. Manevi tazminat, limiti aşan maddi zarar ve sorumluluğun tartışmalı olduğu dosyalar dava yolunu gerektirir; sigortacı ve sorumlular aynı davada birlikte hasım gösterilebilir.