Ölümlü Trafik Kazasında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Ölümlü trafik kazasında tazminatın temeli destekten yoksun kalmadır (TBK m.53/3): ölen kişinin sağlığında düzenli ve fiilen desteklediği kişiler, bu desteğin ortadan kalkmasından doğan zararlarının giderilmesini ister. Destek kavramı mirasçılıktan bağımsızdır — ölenin mirasçısı olmayan bir kişi de fiili destek ilişkisini ispatlayarak tazminat talep edebilir. Buna karşılık mirasçı olmak, tek başına destek tazminatı hakkı vermez; desteğin fiilen alındığının veya ileride alınacağının kabul edilebilir olması gerekir.

• Eş: Yaşam boyu destek varsayılır; resmi nikâh yoksa nişanlılık veya fiilî birliktelik ispat edilerek destek ilişkisi kurulabilir.
• Çocuklar: Kural olarak 18 yaşına, ortaöğrenimde 20, yükseköğrenimde 25 yaşına kadar destek alacağı varsayılır.
• Anne ve baba: Ölen çocuklarından fiilen destek alıyorlarsa veya ileride alacakları kabul edilebiliyorsa hak sahibidir; bekâr ve geliri olmayan bir çocuğun ölümünde dahi 18 yaşından itibaren anne-babaya destek olacağı varsayımıyla hesap yapılır.
• Ev hanımı desteği: Ölen kişi gelir getiren bir işte çalışmıyor olsa bile ev emeğiyle ailesine destek sayılır; hesap asgari ücret üzerinden yapılır.

Destekten yoksun kalma tazminatının yanında cenaze ve defin giderleri ile ölüm hemen gerçekleşmemişse ölüm öncesi tedavi giderleri de ayrı kalem olarak istenir. Yakın kaybının acısı için talep edilen manevi tazminat ise zorunlu trafik sigortası kapsamında değildir; sürücü ve işletene karşı mahkemede ileri sürülür (TBK m.56).

Hesap, aktüeryal yöntemle yapılır. Ölenin kanıtlanmış net geliri — kanıt yoksa net asgari ücret (2026: 28.075,50 TL/ay) — esas alınır; desteğin çalışma çağı 60 yaşına kadar aktif dönem, sonrası pasif dönem kabul edilir. Bakiye ömür TRH-2010 yaşam tablosuna göre belirlenir ve mahkeme uygulamasında gelecek yıllar için %10 artırım / %10 iskonto yöntemi uygulanır; Anayasa Mahkemesi iptalleri sonrasında teknik faizli sigorta yöntemi mahkemelerce terk edilmiştir.

Ölenin geliri hak sahipleri arasında pay esasıyla dağıtılır: Yargıtay uygulamasında yerleşik dağılım, desteğin kendisine 2, eşe 2, her çocuğa 1, destek alan anne ve babaya 1'er paydır. Bir hak sahibinin destek süresi bittiğinde (örneğin çocuk 25 yaşını doldurduğunda) paylar kalanlar arasında yeniden dağıtılır — bu yüzden hesap dönemseldir ve uzman aktüeryal rapor gerektirir.

Sağ kalan eşin tazminatından, yeniden evlenme ihtimaline karşılık gelen bir indirim yapılır; 18 yaşından küçük her çocuk bu oranı 5 puan azaltır. Eş, karar tarihinden önce fiilen yeniden evlenmişse indirim yerine destek süresi evlenme tarihinde kesilir.

Kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısına karşı dava açmadan veya tahkime gitmeden önce, sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur (KTK m.97). Başvuruya kaza tespit tutanağı, ölüm belgesi, veraset ilamı, gelir belgeleri ve hak sahiplerini gösteren nüfus kayıtları eklenir. Sigortacı, başvuruyu 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamaz veya verilen cevap talebi karşılamazsa, dava ya da Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır.

1. 1

   Belgelerle yazılı başvuru

   Eksik belge, sürecin en sık uzama sebebidir. Başvuru tarihini ispatlayacak şekilde (iadeli taahhütlü, KEP) gönderin.

2. 2

   15 günlük cevap süresi

   Sigortacı belgelerin iletilmesinden itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür (KTK m.99); bu süre geçtiğinde temerrüt faizi işlemeye başlar.

3. 3

   Tahkim veya dava

   Ret ya da eksik ödeme hâlinde tahkim genellikle daha hızlı sonuç verir; mahkeme yolunda sigortacıya karşı önce arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekir.

Tazminat, karşı tarafın kusur oranıyla çarpılarak bulunur; kusur dağılımı kaza tespit tutanağı, bilirkişi raporları ve ceza dosyasındaki delillerle belirlenir. Ölen kişinin kendi davranışı kazaya katkı sağlamışsa (müterafik kusur) tazminattan indirim yapılır; emniyet kemeri takılmaması gibi etkenler de bu kapsamda değerlendirilebilir (TBK m.52).

Ölen kişi araçta hatır için, ücretsiz taşınıyorsa (hatır taşıması), hakkaniyet gereği tazminattan indirim yapılması yerleşik uygulamadır; oran hâkimin takdirinde olup uygulamada %20 civarında seyreder (TBK m.51-52). Hatır taşımasının varlığı — yol arkadaşlığı mı, menfaat karşılığı taşıma mı — her dosyada ayrıca ispatlanır.

En tartışmalı başlık, ölenin (desteğin) kendi kusurudur. Ölen sürücünün tam veya ağır kusurlu olduğu kazalarda, yakınlarının sigortadan tazminat alıp alamayacağı poliçe dönemine göre değişebilmektedir: 7327 sayılı Kanun'la KTK m.92'ye eklenen ve 19.06.2021'de yürürlüğe giren hükümle, desteğin kusuruna denk gelen taleplerin teminat dışı olduğu yönünde düzenleme yapılmıştır; önceki dönem için Yargıtay uygulamasında yerleşik olarak destekten yoksun kalanların üçüncü kişi sayıldığı ve tazminat isteyebildiği kabul edilmiştir. Bu ayrım, dosyanın kaderini belirleyebilecek teknik bir konudur ve poliçe tarihine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Ölümlü trafik kazasında savcılık, taksirle öldürme (TCK m.85) suçundan kendiliğinden soruşturma başlatır. Ceza davası sürücünün cezalandırılmasına yöneliktir; kendiliğinden tazminat sağlamaz. Aileler çoğu zaman "dava zaten açıldı" diyerek bekler — oysa tazminat için sigortaya başvuru ve gerekirse ayrı bir hukuk davası ya da tahkim başvurusu şarttır.

İki dosya birbirini besler: ceza dosyasındaki kusur raporları, otopsi bulguları, kamera kayıtları ve ifadeler tazminat yargılamasında güçlü delildir. Bununla birlikte hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesiyle ve beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74); ceza dosyasında düşük görünen kusur oranı, hukuk yargılamasında alınan yeni bilirkişi raporuyla değişebilir.

Ceza boyutunun tazminata en somut katkısı zamanaşımında görülür: fiil suç oluşturduğu için, 2 yıllık temel süre yerine ceza kanunundaki daha uzun dava zamanaşımı uygulanır — taksirle ölümde 15 yıl (KTK m.109/2, TCK m.66/1-d). Kazanın üzerinden yıllar geçmiş olsa bile dosya ön değerlendirme ile incelenmeye değer olabilir.

Sigortacının sorumluluğu kaza tarihindeki poliçe limitiyle sınırlıdır. Hesaplanan tazminat limiti aşarsa, aşan kısım sürücü ve işletenden (araç sahibi, uzun süreli kiracı vb.) müteselsilen istenir; birden fazla hak sahibi aynı limitten pay aldığı için ölümlü kazalarda limit kontrolü özellikle önemlidir.

01.07.2026 itibarıyla yürürlüğe giren yeni Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları dönemi başlamıştır; başvuru usulü ve tazminat hesabına ilişkin esasların hangi kazalara ve poliçelere uygulanacağı, kaza ve poliçe tarihine göre ayrıca kontrol edilmelidir. Geçiş dönemlerinde aynı anda iki rejimin yaşaması mümkündür — dosyanız hangi döneme giriyorsa hesap ve kapsam ona göre yapılmalıdır.