Dava Nasıl Açılır? Dilekçeden Tevziye Adım Adım (2026)

Bazı uyuşmazlıklarda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; başvurmadan açılan dava, esasına hiç girilmeden usulden reddedilir. 2026 itibarıyla zorunlu arabuluculuk kapsamındaki başlıca alanlar şunlardır: işçi-işveren uyuşmazlıkları (kıdem, ihbar, fazla mesai gibi alacaklar ve işe iade), ticari davalarda para alacakları ile 1 Eylül 2023'ten bu yana kira uyuşmazlıkları ve ortaklığın giderilmesi davaları. Arabuluculuk sürecinin nasıl işlediğini zorunlu arabuluculuk rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Arabuluculuk dışında mahkemenin kendiliğinden denetlediği başka dava şartları da vardır: tarafların taraf ve dava ehliyetine sahip olması, davacının hukuki yararının bulunması, aynı konuda kesin hüküm veya derdest bir dava olmaması gibi. Bu şartlardan biri eksikse dava usulden reddedilir ve ödediğiniz harcın önemli kısmı boşa gider.

Dilekçenin başına hangi mahkemenin yazılacağı iki sorunun yanıtına bağlıdır: görev (hangi tür mahkeme?) ve yetki (hangi şehirdeki/ilçedeki mahkeme?). Görev kamu düzenindendir; malvarlığı ve şahıs varlığı davalarında asıl görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir (HMK m. 2). Kira ilişkisinden doğan davalar ve ortaklığın giderilmesi sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m. 4). Ayrıca aile, iş, tüketici, ticaret ve kadastro mahkemeleri gibi özel görevli mahkemeler vardır; uyuşmazlık bu alanlardan birine giriyorsa dava orada açılır.

Yetkide genel kural, davanın davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılmasıdır (HMK m. 6). Sözleşmeden doğan davalar ifa yerinde de açılabilir (HMK m. 10); taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m. 12). Yanlış yer seçimi davayı öldürmez ama aylarca vakit kaybettirir.

Dava dilekçesinin içeriği kanunla belirlenmiştir (HMK m. 119). Şekil serbesttir — el yazısı da olabilir — ancak şu unsurların tamamı bulunmalıdır:

• Mahkemenin adı (ör. 'İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne')
• Davacı ve davalının ad, soyad ve adresleri; davacının T.C. kimlik numarası
• Varsa tarafların kanuni temsilcileri ve vekillerinin bilgileri
• Davanın konusu ve malvarlığı davalarında dava değeri
• Davacının iddiasının dayanağı olan vakıaların sıra numarası altında özeti
• Her vakıanın hangi delille ispat edileceği
• Dayanılan hukuki sebepler
• Açık talep sonucu (mahkemeden tam olarak ne istendiği)
• Davacının veya vekilinin imzası

Bu unsurlardan bazıları eksikse hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 119/2). En kritik bölüm talep sonucudur: mahkeme talepten fazlasına karar veremez; eksik veya belirsiz yazılan talep, haklı bir davayı bile sonuçsuz bırakabilir. Alacağın tam tutarının henüz bilinemediği hâllerde belirsiz alacak davası gibi teknik araçlar devreye girer — bu tercihler dilekçe yazılırken yapılır ve sonradan düzeltilmesi güçtür.

Dilekçe hazır olduğunda adliyedeki tevzi bürosuna gidilir. Tevzi bürosu dilekçeyi ve dava değerini esas alarak yatırmanız gereken harç ve gider avansını hesaplar; ödeme adliye veznesine veya banka kanalıyla yapılır. 2026 itibarıyla başlıca açılış kalemleri şunlardır:

1. 1

   Dilekçe ve ekleri teslim edin

   Dilekçe, delil listesindeki belgelerin fotokopileri ve kimliğinizle tevzi bürosuna başvurun. Avukatınız varsa vekâletname de eklenir.

2. 2

   Harç ve avansı yatırın

   Tevzi bürosunun hesapladığı tutarı vezneye ödeyin; makbuzlar dosyanıza eklenir.

3. 3

   Esas numaranızı alın

   Sistem dosyayı ilgili mahkemeye otomatik dağıtır ve size tevzi formu verir. Dosyanız artık bir esas numarasına sahiptir ve dava bu anda açılmış sayılır (HMK m. 118).

4. 4

   Tebligatı bekleyin

   Mahkeme dilekçeyi davalıya tebliğ eder; davalının iki haftalık cevap süresi tebliğle başlar.

e-imza veya mobil imza sahibiyseniz aynı işlemleri adliyeye gitmeden UYAP Vatandaş Portalı üzerinden yapabilir, harcı online ödeyebilirsiniz. Tüm masraf kalemlerinin dökümü için dava açma ücreti rehberimize bakın.

Dosyanın esas numarası almasıyla yargılamanın ilk evresi olan dilekçeler aşaması başlar. Davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verir (HMK m. 127); yazılı yargılama usulünde davacının cevaba cevap, davalının ikinci cevap dilekçesi hakkı vardır. Bu aşama, tarafların iddia ve savunmalarını son kez serbestçe ileri sürebildikleri evredir — sonrasında iddia ve savunmanın genişletilmesi kural olarak yasaktır.

Ardından mahkeme ön inceleme yapar (HMK m. 137 vd.): dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, uyuşmazlık noktaları belirlenir, taraflar sulhe teşvik edilir. Ön incelemeden sonra tahkikat başlar: deliller toplanır, tanıklar dinlenir, gerekiyorsa bilirkişi incelemesi ve keşif yapılır. Tahkikat tamamlanınca sözlü yargılama ve hüküm gelir.

Bu zincirin toplam uzunluğu mahkemenin iş yüküne ve delil durumuna göre büyük ölçüde değişir; gerçekçi süre beklentileri için dava ne kadar sürer rehberimiz mahkeme türüne göre ortalamaları anlatır. Karar açıklandıktan sonra da süreç bitmeyebilir: iki haftalık süre içinde istinaf yolu açıktır ve dosyanın Bölge Adliye Mahkemesindeki incelemesi ayrı bir evredir. Dosyanızın hangi aşamada olduğunu e-Devlet üzerinden sorgulayarak her an takip edebilirsiniz.

Evet. Türk hukukunda avukatla temsil zorunluluğu yoktur; herkes davasını kendisi açıp takip edebilir (HMK m. 71). Tevzi büroları ve adliye ön büroları işlemlerde yol gösterir; dilekçeyi kendiniz yazıp harçları yatırarak dava açmanız teknik olarak mümkündür.

Avukat ücretini karşılayamayacak durumdaysanız iki mekanizma vardır: baroların adli yardım bürosu üzerinden ücretsiz avukat görevlendirilmesi ve mahkemeden harç/avans muafiyeti talebi. Şartları ve başvuru yolunu adli yardım rehberimizde anlattık; ücret dengesini görmek için avukat ücretleri sayfası da yol gösterir.

Dava açma mekaniği her dosyada benzerdir; ancak her dava türünün kendi tuzakları, süreleri ve ispat yükü vardır. Uyuşmazlığınıza özel rehberlerimiz:

• Boşanma: aile mahkemesinde açılır; anlaşmalı ve çekişmeli yol ayrımı kritiktir → boşanma davası nasıl açılır
• Miras: paylaşım, tenkis ve muvazaa davalarının her biri ayrı strateji ister → miras paylaşımı rehberi
• İşçilik alacakları: önce zorunlu arabuluculuk, sonra iş mahkemesi → işten çıkarıldım, haklarım neler?
• Kira ve tahliye: sulh hukukta görülür; ihtar ve süre şartları belirleyicidir → tahliye davası rehberi
• Ceza: mağdurun 'dava açması' teknik olarak şikâyettir; kamu davasını savcılık açar → kamu davası nedir?
• Tazminat (trafik/iş kazası): sigorta ve SGK başvuruları dava öncesi zorunlu adımlar içerir → trafik kazası ve iş kazası rehberleri

Karşı tarafa dava öncesinde resmî bir uyarı göndermek çoğu uyuşmazlıkta hem ispat kolaylığı hem müzakere zemini sağlar; ne zaman gerekli olduğunu ihtarname rehberinde bulabilirsiniz.