İşten Çıkarıldım: Haklarım Neler, İlk Günlerde Ne Yapmalıyım?

İşten çıkarıldıktan sonraki ilk günlerde atılan adımlar, aylar sonra görülecek davanın kaderini belirler. Panik ve pazarlık ortamında yapılan iki hata öne çıkar: okumadan belge imzalamak ve süreleri kaçırmak. Aşağıdaki listeyi sırasıyla uygulayın:

1. 1

   Yazılı fesih bildirimini isteyin

   Fesih size yazılı bildirilmeli, iş güvencesi kapsamındaysanız sebep açık ve kesin biçimde gösterilmelidir (4857 m. 19). Bildirim verilmiyorsa bunu tarih ve tanıkla kayıt altına alın; sözlü 'yarından itibaren gelme' talimatı da fesihtir.

2. 2

   Hiçbir belgeyi okumadan imzalamayın

   Çıkış evrakları arasına sıkıştırılan ibraname, istifa dilekçesi veya 'tüm haklarımı aldım' beyanı içeren tutanaklar en tehlikeli belgelerdir. İmzalamak zorunda bırakılıyorsanız imzanızın yanına 'tüm yasal haklarım saklıdır' şerhi düşün.

3. 3

   SGK çıkış kodunuzu kontrol edin

   e-Devlet üzerinden işten ayrılış bildirgenizi görüntüleyin. Çıkış kodu; işsizlik maaşı hakkınızı ve işverenin fesih iddiasını gösterir. Gerçeğe aykırı kod bildirimi düzeltilebilir — ancak bunun için kodun ne olduğunu bilmeniz gerekir.

4. 4

   Delilleri güvence altına alın

   Bordrolar, iş sözleşmesi, mesai çizelgeleri, vardiya listeleri, e-postalar, WhatsApp yazışmaları ve birlikte çalıştığınız tanıkların bilgileri. İşyeri sistemlerine erişiminiz kapatılmadan önce size ait yazışma ve belgeleri toplayın.

5. 5

   İki kritik süreyi takvime yazın

   İşe iade için fesih tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya, işsizlik maaşı için fesihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvuru. İkisi de kısa ve telafisi zor sürelerdir.

İbraname, işçinin işverenden alacağı kalmadığını beyan ettiği belgedir ve kanun bunu sıkı şartlara bağlamıştır (TBK m. 420). Geçerli bir ibraname için: belge yazılı olmalı, fesih tarihinden itibaren en az 1 ay sonra düzenlenmeli, alacakların türü ve miktarı açıkça yazılmalı ve ödeme eksiksiz olarak banka aracılığıyla yapılmış olmalıdır. Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür.

İşverenin "imzalamazsan tazminatını ödemeyiz" baskısı hukuka aykırıdır; tazminat ödemesi ibraname şartına bağlanamaz. Baskı altında imzalanan belgeler için baskıyla istifa ve irade fesadı rehberindeki açıklamalar ibraname yönünden de yol göstericidir.

Fesihle birlikte gündeme gelen alacaklar tek kalemden ibaret değildir. Aşağıdaki tablo, her kalemin koşulunu, zamanaşımını ve uygulanan faiz türünü özetler:

Kıdem şartlarının ayrıntısı için kıdem tazminatı şartları sayfasına bakın; fazla mesai alacağının ispatına ilişkin pratik notları bu sayfanın sık sorulan sorular bölümünde bulabilirsiniz. Faiz yönünden not: yasal faiz 2026 itibarıyla yıllık %24'tür; ancak Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı nedeniyle bu oranın sözleşme dışı ilişkilerdeki dayanağı 01.09.2026'da yürürlükten kalkacak olup sonrasında uygulanacak oran yeniden belirlenecektir.

İşsizlik ödeneği için üç koşul birlikte aranır (4447 s.K.): iş sözleşmesinin kendi istek ve kusurunuz dışında sona ermesi, fesihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmanız ve son 3 yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olması. Başvuru, fesihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a (e-Devlet veya şube) yapılmalıdır; gecikilen her gün ödenek süresinden düşülür.

Ödenek, son 4 aylık prime esas kazanç ortalamasının %40'ı olarak hesaplanır ve brüt asgari ücretin %80'ini (2026: 33.030 TL × %80 = 26.424 TL) aşamaz. Kritik nokta SGK çıkış kodudur: istifa veya işçinin ahlak ve iyi niyete aykırı davranışı görünümündeki kodlarla yapılan bildirimlerde İŞKUR ödeneği bağlamaz. Kod gerçeğe aykırıysa, işverene düzeltme başvurusu ve gerekirse arabuluculuk/dava yoluyla feshin gerçek niteliğinin tespiti mümkündür; tespit sonrası ödenek hakkı geriye dönük gündeme gelebilir.

İşyerinde (işverenin aynı iş kolundaki tüm işyerleri dahil) en az 30 işçi çalışıyorsa, kıdeminiz 6 ayı geçtiyse ve fesih için geçerli bir neden gösterilmediyse işe iade davası açabilirsiniz. Bu yol yalnızca işinizi geri almakla ilgili değildir: fesih geçersiz bulunursa 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve işe başlatılmazsanız 4–8 aylık ücret tutarında tazminat gündeme gelir.

Süre burada belirleyicidir: arabulucuya başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde yapılmalıdır ve bu süre hak düşürücüdür. Şartları, takvimi ve mali sonuçları işe iade davası rehberinde adım adım anlattık. Kapsamda olup olmadığınızdan emin değilseniz dahi süreyi korumak için başvuruyu yapın — başvuru, kapsam tartışmasını mahkemeye bırakmanızı sağlar.

İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 s.K. m. 3). Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliyede bulunan arabuluculuk bürosuna ya da e-Devlet/UYAP üzerinden yapılır. Taraflar anlaşamazsa son tutanak düzenlenir; anlaşmama hâlinde görüşmelerin ilk iki saatlik ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır, işçiden bu aşamada ücret alınmaz.

Anlaşma sağlanırsa tutanak, ilam niteliğinde belge gücüne kavuşabilir ve alacaklar buna göre ödenir; anlaşılamazsa iş mahkemesinde alacak ve/veya işe iade davası açılır. Maddi durumu dava masraflarını karşılamaya yetmeyenler için barolar üzerinden işleyen adli yardım mekanizması mevcuttur. Talepleriniz dosya üzerinden değerlendirilmeye değer görünüyorsa, arabuluculuk aşamasına avukatla hazırlanmak pazarlık gücünüzü belirgin biçimde artırır; dilerseniz dosyanızı önce ön değerlendirmeden geçirebilirsiniz.