Adli Sicil Kaydı: Nereden Alınır, Belgede Neler Görünür?

Adli sicil kaydı — halk arasında sabıka kaydı — 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca tutulan ve kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerinin işlendiği resmî kayıt sistemidir. Kayda giren kararlar; kesinleşmiş hapis cezaları, adli para cezaları, güvenlik tedbirleri ve bunların infazına ilişkin bilgilerdir. Kaydın amacı, kişinin ceza adaleti geçmişinin resmî makamlarca izlenebilmesidir; kayıtlar Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından merkezî olarak tutulur.

Buna karşılık pek çok karar adli sicile hiç işlenmez: beraat kararları, kovuşturmaya yer olmadığı (takipsizlik) kararları, düşme kararları, disiplin cezaları ve idari para cezaları sicile girmez. Trafik cezaları ve diğer kabahatler de idari yaptırım olduğundan adli sicilde görünmez. Hâlen devam eden bir soruşturma veya dava da adli sicile işlenmez; derdest dosyalarınızı görmek için e-Devlet üzerindeki UYAP hizmetini kullanabilirsiniz — ayrıntılar için dava sorgulama rehberimize bakın.

Adli sicil belgesi almanın en hızlı yolu e-Devlet'tir: belge ücretsizdir ve anında oluşturulur, üzerindeki barkod/karekod sayesinde kurumlar belgenin doğruluğunu çevrim içi teyit edebilir. Islak imzalı belge şartı aranmadıkça e-Devlet çıktısı resmî işlemlerde kabul edilir.

1. 1

   turkiye.gov.tr'ye giriş yapın

   T.C. kimlik numaranız ve e-Devlet şifrenizle (veya mobil imza / e-imza / internet bankacılığı doğrulamasıyla) giriş yapın. Arama kutusuna "adli sicil kaydı" yazın ve Adalet Bakanlığı'nın "Adli Sicil Kaydı Sorgulama" hizmetini seçin.

2. 2

   Belgenin nereye verileceğini seçin

   Sistem belgeyi hangi kurum tipine vereceğinizi sorar: resmî kurum, özel kurum veya diğer. Bu seçim önemlidir; çünkü belgede hangi bilgilerin gösterileceği, belgenin verileceği yere ve sorgulamanın hukuki dayanağına göre değişebilir. Kurum adını isteniyorsa doğru yazın.

3. 3

   Belgeyi oluşturun ve indirin

   "Sorgula" adımından sonra barkodlu belge PDF olarak oluşturulur. Belgeyi indirip yazdırabilir veya doğrudan elektronik ortamda kuruma iletebilirsiniz. Belge, üzerinde yazan doğrulama süresi boyunca karekod ile teyit edilebilir.

e-Devlet kullanamıyorsanız belgeyi adliyelerdeki adli sicil birimlerinden (Cumhuriyet başsavcılıklarına bağlı adli sicil şeflikleri) nüfus cüzdanı veya T.C. kimlik kartıyla, bizzat başvurarak alabilirsiniz; bu yol da ücretsizdir. Yurt dışında yaşayanlar dış temsilcilikler (konsolosluklar) aracılığıyla veya yine e-Devlet üzerinden belge alabilir. Bir başkası adına belge ancak vekâletname ile alınabilir.

Adli sicil sistemi iki katmanlıdır. Adli sicil kaydı, cezası hâlen infaz edilmemiş veya infazı yeni tamamlanmış kesinleşmiş mahkûmiyetleri gösterir. Ceza infaz edildiğinde (veya düştüğünde, af kapsamına girdiğinde) kayıt sicilden silinir ve arşiv kaydına aktarılır (5352 SK m. 9). Arşiv kaydı, standart belge sorgularında kural olarak görünmez; ancak kanunun izin verdiği belirli sorgulamalarda — özellikle kamu kurumlarının görevleri gereği yaptığı ve Anayasa m. 76 kapsamındaki (milletvekilliği, memuriyet gibi) değerlendirmelerde — arşiv bilgileri de verilebilir (5352 SK m. 10).

Arşiv kaydının kendisi de süresizdir denemez: kural olarak arşive alınmadan itibaren 5 yıl sonra tamamen silinir. Anayasa m. 76 ve özel kanunlar gereği yasaklanmış hak doğuran mahkûmiyetlerde ise süre uzar: yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15 yıl, alınmamışsa 30 yıl (5352 SK m. 12). Silme koşulları oluştuğu hâlde kayıt duruyorsa, adli sicil kaydı sildirme rehberimizde anlatılan yolla başvuru yapılabilir.

En çok merak edilen konu budur: hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı adli sicile işlenmez. HAGB kararları, adli sicilden ayrı, kendine özgü bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlara kural olarak yalnızca hâkim ve Cumhuriyet savcıları, yeni bir soruşturma veya kovuşturmada HAGB değerlendirmesi yapmak amacıyla erişebilir (CMK m. 231/13). Yani işverene veya bir kuruma vereceğiniz standart adli sicil belgesinde HAGB kaydı yer almaz.

HAGB'de denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse mahkeme düşme kararı verir; bu durumda hüküm hiç açıklanmamış sayılır ve ortada sicile işlenecek bir mahkûmiyet zaten doğmamış olur. Buna karşılık denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenirse hüküm açıklanır; işte o zaman kesinleşen mahkûmiyet adli sicile girer. Benzer şekilde şikâyetten vazgeçme, uzlaşma veya zamanaşımı nedeniyle düşen dosyalar da mahkûmiyet içermediği için sicile yansımaz — uzlaşmanın sonuçları için uzlaştırma rehberimize bakabilirsiniz.

Adli sicil bilgilerini; kişinin kendisi, vekâletname sunan avukatı, ayrıca bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile görevleri gereği kamu kurum ve kuruluşları sorgulayabilir (5352 SK m. 7–8). Sistem herkese açık değildir: komşunuz, eski eşiniz veya herhangi bir özel kişi sizin adli sicil kaydınızı sorgulayamaz.

Özel sektör işvereni de UYAP veya adli sicil sisteminden çalışan adayını doğrudan sorgulayamaz. Uygulamada olan şudur: işveren, işe alım sürecinde adaydan adli sicil belgesi getirmesini ister; aday belgeyi e-Devlet'ten alıp kendisi sunar. Bu talep özellikle güvenlik, eğitim, taşımacılık, finans gibi alanlarda yaygındır ve bazı meslekler için özel kanunlar temiz sicili açıkça şart koşar. Öte yandan ceza mahkûmiyetine ilişkin veriler 6698 sayılı KVKK m. 6 uyarınca özel nitelikli kişisel veri sayılır; işveren bu belgeyi ancak işin niteliğiyle bağlantılı ve amaçla sınırlı biçimde işleyebilir, gelişigüzel saklayamaz ve üçüncü kişilerle paylaşamaz.

Belge isterken hangi belge türünün talep edildiğine de dikkat edin: "resmî kurum" seçeneğiyle alınan belge ile "özel kurum" seçeneğiyle alınan belgede gösterilen bilgiler farklılaşabilir. Kuruma sorup doğru türü seçmek, hem eksik belge nedeniyle işlem tekrarını hem de gereksiz bilgi paylaşımını önler.

Belgenizde size ait olmayan bir kayıt, mükerrer bir mahkûmiyet satırı veya silinme koşulları oluştuğu hâlde duran bir arşiv kaydı görüyorsanız, muhatap Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'dür. Silme ve düzeltme talepleri yazılı başvuruyla yapılır; başvuruya kimlik bilgileri, kaydın hangi mahkeme kararına ilişkin olduğu ve talebin gerekçesi eklenir. İnfazın tamamlandığını gösteren belgeler (denetimli serbestlik tamamlama yazısı, ödeme dekontu gibi) süreci hızlandırır.

Sık karşılaşılan durumlar şunlardır: adli sicildeki kaydın infaza rağmen arşive alınmamış olması, arşiv süresinin (5/15/30 yıl) dolmasına rağmen kaydın silinmemesi ve kimlik benzerliği nedeniyle başkasına ait kaydın görünmesi. Talebin reddi hâlinde idari yargı yolu açıktır. Sürecin adım adım anlatımı, dilekçe içeriği ve süre hesabı için adli sicil kaydı sildirme rehberimizi hazırladık.