Kasko Hasarı Reddedildi veya Eksik Ödendi: Ne Yapabilirsiniz?

Kasko, aracınızın kendi hasarını karşılayan ihtiyari bir sigortadır ve ret kararları çoğunlukla poliçedeki teminat dışı hâllere veya sigortalının yükümlülük ihlallerine dayandırılır. Uygulamada gerekçeler birkaç kalıpta toplanır ve her kalıbın hukuki geçerliliği farklı şartlara bağlıdır:

Ret yazısını aldığınızda ilk yapılacak iş, gerekçeyi bu tabloya oturtmak ve sigortacıdan dayandığı poliçe hükmü ile teknik raporu yazılı olarak istemektir. Sözlü veya gerekçesiz retle yetinmek, uyuşmazlığın en güçlü delillerini sigortacının dosyasında bırakmak anlamına gelir. Gerekçesi poliçede karşılığı gösterilemeyen her ret, denetlenmeye ve tartışılmaya açıktır.

En sık kötüye kullanılan ret gerekçesi alkoldür. Kural şudur: sürücünün alkollü olması tek başına kaskoyu teminat dışına çıkarmaz. Yargıtay uygulamasında yerleşik olarak, sigortacının ödemeden kaçınabilmesi için kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğini ispatlaması aranır. Yol, hava, trafik koşulları veya üçüncü kişinin kusuru gibi başka etkenlerin kazaya katkısı varsa, salt promil değerine dayanan ret hukuken zayıftır. Trafik raporundaki alkol tespiti bir başlangıç verisidir; kazanın oluş mekaniğiyle birlikte değerlendirilmedikçe ret için yeterli olmaz.

Ehliyet savunmasında da benzer bir denetim yapılır: sürücünün geçerli ehliyetinin bulunmaması veya ehliyet sınıfının araca uygun olmaması poliçelerde teminat dışı hâl olarak düzenlenir; ancak burada da poliçe hükmünün açıklığı ve olayın gelişimi incelenir. Süresi dolmuş ehliyetin yenileme aşamasında olması, sağlık raporu gecikmesi gibi sınır durumlar dosya bazında tartışılır.

Her iki savunmada da ispat yükü sigortacıdadır: teminat dışılığı ileri süren taraf onu ispatlar. Sigortacı ispatı çoğu zaman tek yanlı hazırlattığı araştırma raporlarıyla kurmaya çalışır; bu raporlar tahkimde ve mahkemede bağımsız bilirkişi incelemesiyle denetlenir. Ret yazısındaki iddiayı kabullenmeden önce, raporun bir örneğini isteyip dosyayı değerlendirtin.

Kaskoda uyuşmazlıkların büyük bölümü tam ret değil eksik ödemedir: hasar bedelinin düşük tespiti, onarım yerine düşük nakit teklif, eşdeğer parça-orijinal parça tartışması veya pert hesabında düşük rayiç. Bu tespitlerin kaynağı sigorta eksperinin raporudur ve rapor size karşı kesin değildir. Raporun bir örneğini isteme hakkınız vardır; almadan hiçbir teklifi kabul etmeyin.

Rapora itirazın yolları şunlardır: sigortacıya yazılı itirazla yeniden değerlendirme istemek, masrafı size ait olmak üzere kendi eksperinizi görevlendirip karşı rapor sunmak ve uyuşmazlığı tahkime taşıyarak bağımsız bilirkişi incelemesi sağlamak. Tazminat hesabında esas, poliçede yazan bedel değil aracın hasar tarihindeki rayiç değeridir; rayiç tespitinde piyasa ilanları, kilometre, hasar geçmişi ve donanım dikkate alınır. Sigortacının 'sistemimizdeki değer bu' açıklaması hukuki bir ölçü değildir.

Onarım bedeli aracın değerine yaklaştığında araç perte ayrılır (tam hasar). Bu noktada iki yöntem vardır ve aradaki fark ciddi paraya karşılık gelir. Birinci yöntemde sigortacı aracın hasar tarihindeki rayiç bedelinin tamamını öder, hasarlı araç (sovtaj) sigortacıya devredilir. İkinci yöntemde hasarlı araç sizde kalır; sigortacı rayiç bedelden sovtaj değerini düşerek öder.

Eksik ödemenin en sık kaynağı bu iki kalemin manipülasyonudur: rayicin düşük, sovtajın yüksek gösterilmesi. Rayiç için emsal ilanlar ve bağımsız değerleme; sovtaj için sigortacının dayandığı teklif veya ihale kaydı istenmelidir — sovtaj değeri çoğu zaman sigortacının anlaşmalı alıcılardan aldığı tekliflere dayanır ve denetlenebilir. Ayrıca perte ayrılan araçta kredi varsa, rehin alacaklısı bankanın (dain-i mürtehin) onayı ödeme sürecini etkiler; bankayla eş zamanlı yazışın.

Kaskoda üç süre setine dikkat edin. Birincisi ihbar: hasarı öğrendikten sonra kasko genel şartlarında öngörülen kısa süre — uygulamada beş iş günü — içinde sigortacıya bildirmeniz gerekir. Geç ihbar tek başına otomatik ret sebebi değildir; ancak sigortacıya, gecikmenin zararın tespitini güçleştirdiğini ileri sürme imkânı verir. İkincisi sigortacının cevap ve ödeme süreci: yazılı başvurunuz uygulamada 15 iş günü içinde cevaplanmazsa reddedilmiş sayılır ve tahkim yolu açılır.

Üçüncüsü zamanaşımıdır: kasko alacağı muacceliyetten itibaren 2 yıllık, her hâlde rizikodan itibaren 6 yıllık zamanaşımına tabidir (TTK m. 1420). Şirketle yazışma, ekspertiz süreci ve 'değerlendiriyoruz' cevapları süreyi durdurmaz. Ret veya eksik ödeme netleştiğinde, süre hesabınızı yapıp sonraki adımı takvime bağlayın.

Kasko ihtiyari bir sigorta olduğundan Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilmeniz için şirketin tahkim sistemine üye olması gerekir; piyasadaki büyük kasko sigortacılarının çoğu üyedir, listeyi Komisyonun sitesinden kontrol edin. Tahkimin ön şartı, sigortacıya yazılı başvurunuzun reddedilmiş veya süresinde cevapsız kalmış olmasıdır. Hakem dosyayı kural olarak dört ay içinde karara bağlar; hasar bedeli ve rayiç tartışmaları bağımsız bilirkişiye gider.

Şirket üye değilse veya dosya kapsamlı yargılama gerektiriyorsa dava yolu kalır: kendi adınıza yaptırdığınız kasko poliçesinden doğan uyuşmazlık kural olarak tüketici mahkemesinde görülür ve dava öncesi arabuluculuk şartına tabidir. Yol seçimi, karşılaştırmalı çerçevesiyle birlikte sigorta şirketi ödemiyor rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.

Hangi yolu seçerseniz seçin dosyanızın omurgası aynıdır: poliçe ve klozlar, ihbar kaydı, eksper raporu ve varsa karşı ekspertiz, ret yazısı, fotoğraflar ve onarım belgeleri. Bu set tamamsa, düşük tekliflerin ve dayanaksız retlerin önemli bölümü tahkim aşamasında düzeltilebilmektedir; belgeleriniz elinizdeyse vakit kaybetmeden harekete geçin.